Podsumowanie prezentacji:

Prezentacja 1: Podsumowanie monitoringu: Gdzie jesteśmy w I kwartale 2026 roku i jakie powinny być priorytety na kolejne kwartały?
Maciej Lipiński, analityk ds. polityki energetyczno-klimatycznej oraz Halina Jagielska, młodsza analityczka ds. klimatu i energii, Instytut Reform
Prezentacja dotyczyła pierwszego wydania kwartalnego monitoringu polityki przemysłowej realizowanego w ramach Paktu dla Polskiego Przemysłu. Omówiono postępy i bariery w obszarach strategii przemysłowej, finansowania transformacji, regulacji oraz dialogu z przemysłem.

Prezentacja 2: Projekt Go4EcoPlanet Kujawy: wdrożenie technologii CCS z dofinansowaniem z Funduszu Innowacji EU
Radosław Gnutek, Dyrektor Projektów Wychwytywania i Magazynowania CO₂, Holcim Polska
Prezentacja poświęcona była projektowi pełnoskalowego wychwytu i magazynowania CO₂ realizowanemu w cementowni Kujawy przy wsparciu Innovation Fund UE. Omówiono wyzwania dekarbonizacji przemysłu cementowego, bariery regulacyjne oraz potrzeby infrastrukturalne związane z rozwojem technologii CCS.

Podsumowanie dyskusji:

Celem spotkania była prezentacja pierwszego, przeprowadzonego przez Instytut Reform, monitoringu transformacji przemysłowej realizowanego w ramach Paktu dla Polskiego Przemysłu oraz dyskusja o wyzwaniach związanych z dekarbonizacją przemysłu energochłonnego w Polsce.
W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele think tanków, sektora prywatnego, administracji publicznej oraz organizacji branżowych związanych z transformacją energetyczną i przemysłową.
Główne zagadnienie problemowe dotyczyło tego, czy obecne instrumenty strategiczne, regulacyjne i finansowe są wystarczające do przeprowadzenia transformacji przemysłowej oraz jakiego rodzaju wsparcie publiczne jest potrzebne dla projektów dekarbonizacyjnych.

Perspektywy kluczowych interesariuszy:

Instytut Reform

• Wskazano na brak spójnej, zintegrowanej strategii przemysłowej w Polsce oraz opóźnienia w pracach nad kluczowymi dokumentami strategicznymi (KPEiK, PEP2040/2050, Strategia Rozwoju Polski 2035).
• Podkreślono, że Polska pozostaje jedną z niewielu dużych gospodarek UE bez kompleksowej strategii przemysłowej.
• Zwrócono uwagę na konieczność systemowego podejścia do finansowania transformacji po 2027 r., w tym wykorzystania środków ETS oraz nowych ram pomocy publicznej (CISAF).
• Wskazano na potrzebę bardziej stałego i zinstytucjonalizowanego dialogu między administracją a przemysłem.
• Omówiono wybrane działania regulacyjne z I kwartału 2026 r., m.in. ustawę sieciową, projekty deregulacyjne oraz inicjatywy dotyczące local content.

Sektor przemysłowy – Holcim Polska:

• Podkreślono, że przemysł cementowy należy do sektorów trudnych do dekarbonizacji ze względu na emisje procesowe wynikające z produkcji klinkieru.
• W ocenie firmy technologia CCS pozostaje obecnie jedyną dostępną metodą głębokiej redukcji emisji procesowych.
• Projekt Go4ECOPlanet ma pozwolić na uniknięcie ok. 10 mln ton CO₂ w ciągu 10 lat i odpowiadać za ok. 10% emisji całego polskiego sektora cementowego.
• Holcim zwrócił uwagę na znaczenie wsparcia z Innovation Fund, ale jednocześnie podkreślił wysokie koszty operacyjne technologii CCS.
• Jako główną barierę wskazano brak krajowych regulacji dotyczących magazynowania CO₂, w szczególności brak rozporządzenia lokalizacyjnego umożliwiającego rozwój infrastruktury składowania.

Główne tematy dyskusji:

Blok tematyczny 1: Strategia przemysłowa i polityki publiczne
Dyskusja koncentrowała się wokół potrzeby stworzenia spójnej i operacyjnej strategii transformacji przemysłowej w Polsce. Przedstawiciele Instytutu Reform zwracali uwagę, że mimo zapowiedzi zawartych w KPEiK wciąż brakuje konkretnych informacji dotyczących zakresu i harmonogramu przygotowania strategii przemysłowej. Podkreślono również, że opóźnienia w finalizacji dokumentów takich jak KPEiK, Strategia Rozwoju Polski 2035 czy Polityka Energetyczna Państwa utrudniają budowę długofalowego systemu zarządzania transformacją.
Wskazano także, że polityka przemysłowa wymaga większej koordynacji między instrumentami regulacyjnymi, finansowymi i inwestycyjnymi oraz silniejszego zaangażowania administracji publicznej w kształtowanie całościowej polityki przemysłowej.

Blok tematyczny 2: Finansowanie transformacji przemysłowej
Istotnym wątkiem dyskusji była kwestia finansowania transformacji przemysłowej i niepewności związanej z perspektywą po 2027 r. Zwracano uwagę, że obecne źródła wsparcia – w tym środki unijne i fundusze związane z ETS – stopniowo się wyczerpują, podczas gdy nowy model finansowania UE pozostaje jeszcze niejasny.
Przedstawiciele Instytutu Reform podkreślali znaczenie szybkiego wdrożenia nowych zasad pomocy publicznej (CISAF) oraz potrzebę tworzenia krajowych instrumentów wspierających inwestycje dekarbonizacyjne. Jako przykład dobrych praktyk wskazano francuski program wspierający głęboką dekarbonizację dużych zakładów przemysłowych.
W prezentacji Holcim szczególnie wybrzmiało znaczenie finansowania z Innovation Fund, które umożliwiło rozpoczęcie projektu CCS w cementowni Kujawy. Jednocześnie podkreślono, że nawet wysokie wsparcie inwestycyjne nie rozwiązuje problemu bardzo wysokich kosztów operacyjnych technologii wychwytu i magazynowania CO₂, związanych m.in. z energią, logistyką i transportem CO₂.

Blok tematyczny 3: Technologie dekarbonizacyjne i CCS
Duża część dyskusji dotyczyła technologii wychwytu i magazynowania CO₂ jako rozwiązania dla sektorów trudnych do dekarbonizacji, zwłaszcza przemysłu cementowego. Holcim podkreślał, że większość emisji w produkcji cementu ma charakter procesowy i nie może zostać wyeliminowana wyłącznie przez elektryfikację czy wykorzystanie OZE.
Wskazano jednak, że dalsza redukcja emisji wymaga zastosowania CCS. Projekt Go4ECOPlanet został przedstawiony jako pierwszy pełnoskalowy projekt wychwytu CO₂ w Polsce, realizowany przy wykorzystaniu technologii kriogenicznej.
W dyskusji mocno wybrzmiał problem braku infrastruktury i regulacji dotyczących magazynowania CO₂ w Polsce. Holcim wskazał, że mimo zmian w prawie geologicznym i górniczym nadal brakuje kluczowych rozporządzeń umożliwiających praktyczne uruchamianie projektów składowania CO₂, co może ograniczać rozwój całego sektora CCS w Polsce.

Bariery:

Bariery prawne

• Brak kompleksowej strategii przemysłowej.
• Opóźnienia w przygotowaniu kluczowych dokumentów strategicznych.
• Niedostosowane lub niepełne regulacje dotyczące magazynowania CO₂.
• Brak stabilnych i przewidywalnych ram dla inwestycji długoterminowych.

Bariery technologiczne

• Wysoka złożoność technologii CCS.
• Ograniczona infrastruktura transportu i magazynowania CO₂.
• Wysokie koszty operacyjne projektów dekarbonizacyjnych.

Bariery finansowe

• Opóźnienia we wdrażaniu nowych zasad pomocy publicznej w ramach CISAF oraz brak pełnego wykorzystania dostępnych instrumentów wsparcia przez Polskę. W trakcie spotkania podkreślano, że część państw UE już dostosowała swoje systemy pomocowe do nowych wytycznych i aktywnie uruchamia programy wsparcia dla przemysłu, podczas gdy Polska pozostaje w tyle w tym procesie.
• Wysokie koszty inwestycyjne projektów przemysłowych.
• Ograniczona dostępność krajowych mechanizmów wsparcia.

Najważniejsze rekomendacje

Dla administracji publicznej

• Przyspieszenie prac nad strategią przemysłową i dokumentami strategicznymi związanymi z transformacją energetyczną.
• Przyspieszenie wdrażania krajowych mechanizmów pomocy publicznej zgodnych z nowymi wytycznymi CISAF oraz pełniejsze wykorzystanie dostępnych europejskich instrumentów wsparcia dla przemysłu energochłonnego i projektów dekarbonizacyjnych.
• Stworzenie stabilnych ram regulacyjnych dla technologii CCS, w tym regulacji dotyczących magazynowania CO₂.
• Prowadzenie stałego dialogu z przemysłem i organizacjami branżowymi.

Dla sektora prywatnego

• Kontynuacja inwestycji w technologie ograniczające emisje i efektywność energetyczną.
• Rozwijanie projektów demonstracyjnych i pilotażowych związanych z CCS oraz innymi technologiami dekarbonizacyjnymi.
• Współpraca z administracją i sektorem badawczym w zakresie wdrażania innowacji, współtworzenie przestrzeni międzysektorowego dialogu.

Wnioski końcowe

Spotkanie pokazało, że transformacja przemysłowa w Polsce wchodzi w etap wymagający zarówno lepszej koordynacji działań państwa, przemysłu i instytucji europejskich, jak i bardziej proaktywnego zaangażowania krajowej administracji publicznej w obszarach strategii przemysłowej, finansowania transformacji, regulacji oraz rozwoju infrastruktury dla technologii dekarbonizacyjnych. Szczególnie wyraźnie wybrzmiała rosnąca rola technologii głębokiej dekarbonizacji, takich jak CCS, zwłaszcza w sektorach energochłonnych, gdzie możliwości dalszej redukcji emisji przy użyciu innych narzędzi stają się ograniczone. Uczestnicy podkreślali potrzebę szybkiego domknięcia procesów strategicznych i regulacyjnych oraz stworzenia stabilnych mechanizmów wsparcia finansowego i infrastrukturalnego. Bez tych działań realizacja dużych projektów dekarbonizacyjnych może napotykać istotne bariery mimo dostępności technologii i środków europejskich.